Günlük

19- Yazar, bu özü bir takım ilkelerden, hazır formüllerden yola çıkarak değil, somut gerçeklerden, yaşanmış deneyimlerden yola çıkarak yeniden buluyor.

20- O da herkes gibi kendi hakkına razı olmalıdır.

21- Bu çalışma koşullarına ancak sadece bir hafta dayanabildi.

22- Yalnız gitmekten korkmuş, annesiyle birlikte gitmiş.

23- Sigara içmenin sağlığımıza ve sıhhatimize zarar verdiği kesin olarak biliniyor.

24- Otobüste önümde oturan çocuk eğilmiş, annesinin kulağına durmadan alçak sesle bir şeyler fısıldıyordu.

27- Türkçe’de, Arapça ve Farsça dillerinden gelmiş sözcükler vardır.

28- Hiç olmazsa bari yağmurun dinmesini bekleyin.

29- Yaptıkları önce kötüydü; ama sonunda giderek düzeldi.

30- Hemen getireceğini söyleyerek aldığı makası hâlâ geri iade etmedi.

31- Bizde bu soruna henüz hâlâ bir çözüm bulunamadı.

32- Batı ve güney bölgeleri yağmurlu geçerken, öte yandan doğu ve kuzey bölgeleri soğuk olacak.

33- Onunla ilk kez bir arkadaş toplantısında tanıştık.

34- Hitit tabletlerinde orman kelimesinin adı sık sık geçmektedir.

35-Shakespeare’nin oyunları arasında en çok sahnelenen ve Türk seyircisi tarafından en çok benimsenenler arasında Hamlet ve Othello’dur.

36- Hırsız mücevherleri gizlice çalmış.

37- Doktor ona iki günde bir günaşırı, bir aspirin almasını söylemiş.

38- Bu ilaç mide yanmasına sebep olmadığı gibi ne de asit-baz dengesi üzerinde herhangi bir olumsuz etkiye de yol açmaz.

39- Üç saatlik yolu yaya yürüyerek gittik.

40-Şimdi çok istek alan bir klipi izletiyoruz.

41-İş için başvurmuş olanlar yarın sınava gelsin.

42-İki kardeşten en küçüğü arkadaşımdı.

43- Buralara ayda yılda bir, seyrek olarak gelirdi.

44-Böyle yüksek sesle bağırmana gerek yok, sağır değilim.

45-Dün beklenmedik bir sürprizle karşılaştık.

46-Tatilde on gün içinde esmer oldu.

47-Polis evin uşağından kuşku ediyordu.

48-Takımımız dünkü maçta yenilgi aldı.

49-Şimdi şarkı isteğinde bulunanlar için çalıyoruz.

50-Bundan sonra artık seninle görüşemem.

2. SÖZCÜKLERİN YANLIŞ ANLAMDA KULLANILMASI:

1-Bu Türkiye’ye özel bir durumdur.

2-Yağmurlar ürünlerin mahvolmasını sağladı.

3-Ortalığı kirli hava kapsadı.

4-Öğretimini İstanbul’da tamamlamış.

5-Bütün olasılıkları kullanıp sorunu çözdü.

6-Bataklıktaki sinek çoğunluğu bizi oldukça şaşırttı.

7-Şişman bir koç almış

8-Öğrenci sayısının kalabalık olması bu sonucu doğuruyor.

9-Piramitlerin Mısır’da olmadığını savunuyor.

10- Önümüzdeki haftanın önemli programlarından bazılarını sizlere hatırlatmaya çalıştık sayın seyirciler.

11-Osmanlı Sanatı adlı sergi hizmete açıldı.

12- Ülkemizde başarıyla gerçekleştirilen bu tür ameliyatlarda, ölüm şansı, Amerika’da yapılanlardan ancak yüzde bir fazladır.

13- Bu büyük apartmanlar, birbirine yaklaşık yapılmış.

14- Artık hastamızın sağlık durumu tamamen iyileşti.

15- Görüşleri doğru ya da yanılmış olabilir.

16- Öteki kentler gibi bu kent de çirkin bir görüntüye kavuştu.

17- Zaman zaman şiir yazıyor ve yayımlıyorum; ama ben şiiri hiçbir zaman köşe yazarlığı gibi düşünmüyorum.

18- Bu ikisi arasında ayrıcalık bulunamadı.

19- Çocuğunuzun saçları bir hayli büyümüş.

20- Son dakikada attığı golle takımının galip gelmesine yol açtı.

21- Bu yıl bin meşe fidanı ekildi.

22- Trafik kurallarına uymayanlar sayesinde her yıl yüzlerce insan ölüyor.

23- Yeni yapılan köprü trafiğin rahatlamasına neden oldu.

24- Çocukların birbiriyle uygunluk içinde olmaları beni sevindirdi.

25- Bu konuda gençleri azımsamak doğru değil.

26- Yeni kaydolan öğrencilerin bu kadar çekimser davranmalarına bir anlam veremiyorum.

27- Başvurduğu işyerinden son öğretim durumuyla ilgili bilgi istediler.

28- Bebeğin tırnakları hayli büyümüş.

29- Gelecek yıl dershane fiyatları çok yüksek olacakmış.

30- Cemil Bey,üretim konusunda Yönetim kurulunun görevlendirdiği tek yetkin kişidir.

3. MANTIK HATASI:

1-Bırakın bayramda telefon etmeyi yanıma gelip elimi bile öpmedi.

2-Değil bir satır, bir paragraf hatta bir kitap bile okumadı.

3-Yiyecek bir lokma ekmeğimiz hatta yemeğimiz bile kalmamıştı.

4-Beyin zarı iltihapları iyi tedavi edilmezse ölüme hatta sara nöbetine yol açabilir.

5- Kardeşim değil sınıfını geçmek teşekkür bile alamaz.

6- Bırakın patates doğramayı yemek bile yapamaz o.

7- O pansuman yapmayı bırakın ameliyat bile yapamaz.

8-Değil cümle kurmayı kompozisyon yazmayı bile bilmiyor.

4. SÖZCÜĞÜN YANLIŞ YERDE KULLANILMASI:

1-Yeni huzura kavuşmuştum ki, bu haberle yıkıldım.

2-Yorgunluktan çok çalışınca uyuyakaldım.

3-Çok canım sıkılıyor, ne yapsam acaba?

4-Bu toplantıda çekinmeden düşünceler dile getirilmeli.

5-İzinsiz inşaata girilmez.

6-İdare henüz yarın ders yapılıp yapılmayacağını söylemedi.

7-Her Allah’ın günü bu şarkıyı mı dinleyeceğiz.

8-Yeni durağa gelmiştik ki otobüs de hemen geldi.

9-Bir haftadır çok başım ağrıyor.

10- Her yolda kalan insana yardım etmelisiniz.

11-Yemekler çok dışarıda kaldığı için bozulmuş.

12-Yeni eve gelmiştim ki telefon çaldı.

13-Her arabaya binişimde kaza mı yapacağım diye korkarım.

14-Dün öğleden sonra kaybolan komşumuzun oğlu hâlâ bulunamadı.

5. ANLAMCA ÇELİŞEN SÖZCÜKLERİN BİRLİKTE KULLANILMASI:

1-Gönderdiğim paketi, eminim bugüne kadar almış olmalısın.

2-Elbette onunla gelmiş olabilirler.

3-Bu durum hiç şüphesiz onun da kulağına gitmiş olmalıdır.

4-Hemen hemen tam bir saat önce geldiler.

5-Bundan aşağı yukarı tam üç sene evvel görüşmüştük.

6-Bence bu romanın yazarı Yakup Kadri olsa gerek.

7- Mutlaka bu maçı Beşiktaş kazanır sanıyorum.

8- Kesinlikle bu kitabı o almış olmalı.

9- Okulu bitirdikten sonra eminim düşündüklerimi gerçekleştirebilirim.

10-Sanırım o, bu işi mutlaka kabul edecektir.

11-Derse girmediğimi hiç kuşkusuz babam öğrenmiş olabilir.

12-Eminim ki adam güç durumda olmasaydı belki de parayı almazdı.

13-Bu olaydan tam yirmi iki yirmi üç yıl önce İstanbul’a yerleşmiştik.

14-Kesinlikle yarın gelebilir.

15-Bu sözleri, şüphesiz tüm öğrenciler duymuş olmalı.

6. DEYİM VE ATASÖZLERİNİN YANLIŞ KULLANILMASI:

1-Sevinçten etekleri tutuşmuştu.

2- Suçlu olduğu anlaşılınca paçaları tutuştu.

3-Göze batınca ödüllendirildi.

4-Sütü devirmiş kediye dönmüş.

5-Şimdi yan oturup doğru konuşalım.

6-Yüzünden dökülen bir parçaydı.

7-Açma kutuyu, söyletirsin kötüyü.

8-Çok ileri gidiyorsun, senin zincirini biraz çekmek lazım.

9-Çekapla baştan tırnağa muayeneden geçmiş.

10-Adam yokluğunda keçiye Abdurrahman Çelebi derler.

12-Bu sınavı kazanabilmek için bütün zorlukları gözden çıkardım.

13-Öğretmenin anlattığı konu tüm öğrencilerin dikkatini çekmişti. Herkes kulak kabartmış, öğretmeni dinliyordu.

7. CÜMLEDE BELİRSİZLİK BULUNMASI:(zamir ve virgül eksikliği)

1-Yaşlı ağaca dayanmış uyumaya çalışıyordu.

2-Kazanacağını biliyorduk.

3-Geldiğini pencereden gördüm.

4-Telefonla arayarak görmeyi çok istediğini söyledi. .

5-Genç doktora durumunu sordu.

6-Polis tarafından okula kaçak olarak getirilen kitaplara el konuldu.

7-Bu soruyu çözmüyor.

8-Bayan satıcıya vitrinde gördüğü kazağın fiyatını sordu.

9-Yarışmada birinci olduğuna sevindim.

10-Hasta kadına doğru gözlerini çevirdi.

II- DİLBİLGİSİ KURALLARIYLA (YAPIYLA) İLGİLİ ANLATIM BOZUKLUKLARI

1. EK EKSİKLİĞ, EKLERİN YANLIŞ KULLANILMASI, EK FAZLALIĞI:

1. Bizi ilgilendiren senin kazandığındır.

2. Romanın okuyucuya sağladığı faydalar saymayacak kadar çoktur.

3. Her insan vatanın yararına çalışması kaçınılmazdır.

4. Eser, başarıya götüren yollar bir bir anlatılır.

5. Trenden inen yolcuların giriş işlemleri yapmaya başlandı.

6. Öğrencilerin projelerine ilgilenmek gerekir.

7. Yazarımız köy yaşayışına ilgilenmeleri toplumumuz açısından çok yararlıdır.

8. Ucu yırtık paraların merkez bankası dahil hiçbir yerde işlem görmüyor.

9. Simurg, bir İran efsanesinde gerçeğin peşine düşen kuşların öyküsünü anlatır.

10. Vergilerin yeni sisteme göre toplanacağını sağlayacaklar.

11. Beni en çok sevindiren senin geldiğindir.

12. Bence bu konuda onun haklı olduğunu düşünmüyorum.

13. Tek amacımız, yurdumuza dönmemiz ve ülkemize yararlı olmaktır.

14. Bu haberin ne kadar doğru olmadığını öğreneceğiz.

15.Sanatçı okuru sarıveren anlatımı çağdaşlarında görülmez.

16. Bunlar, ünlü ressamın birer güzel tablolarıdır. (tablosudur)

2. TAMLAMA YANLIŞLIKLARI:

Not: şahıs zamirleri grup halinde tamlayan olursa; grup içinde “ben…-biz” “sen….-siz” olur.

Senin ve Ali’nin yaptığınız resimleri beğendim.(yaptığı demek yanlış)
Benim ve arkadaşımın cevapladığımız sorular(cevapladığı de- yanlış)

1. Ekonomik ve sağlık sorunları dile getirildi.

2. Ticari ve meslek faaliyetleri yıldan yıla artıyor.

3. Bu yasadan, özel ve kamu kuruluşlarında çalışanlar yararlanacaklar.

4. Şehrimizde çeşitli kültürel ve sanat etkinlikleri gerçekleştirildi.

5. Pasta ve meyve suyu ikram edilecek.

6. Kabın içindeki fare ve mantar bitkisi havasız kalır.

7. Müdür ve bina sorumlusu odaları birer birer kontrol ediyorlardı.

8. İstanbul’u sevmemek, güzelliklerini görmemek mümkün mü?

9. İnsana değer veren, dertlerini dile getiren bir başkan istiyoruz.

10.Kaza yerine birçok askeri ve polis aracı geldi.

3. TÜMLEÇ EKSİKLİĞİ:

1. Sizden başka bizi kim dinler, kim inanır?

2. Çalışmalarını hiç bırakmıyor, hiç ara vermiyor.

3. Sevdiklerini koruyan, değer veren bir insandı.

4. Yaşamını zenginleştiren, anlam kazandıran birçok dostu var.

5. Ali, arkadaşı Mustafa’yı hem çok seviyor, hem de davranışlarından dolayı kızıyordu.

6. Öğrencileri teşvik etmeli, yüreklendirmeli, destek olmalıyız.

7. Olanları böyle değerlendirmek, bu gözle bakmak gerekir.

8. Öğrencileri rahat edecekleri odalara yerleştirmiş, en iyi imkânları sağlamıştır.

9. Birbirlerini çok iyi anlar, inanırlardı.

10.Kedimi seviyor ve iyi bakıyorum.

11. Buraya gelen ve giden yolcular çoktur.

12.Kardeşini yanına çağırdı,bir şeyler söyledi.

4. NESNE EKSİKLİĞİ:

1. Aydınlar niçin onlara yardım eder, destekler anlamıyoruz.

2. Derslerine çalışmıyor, ihmal ediyor.

3. Söylenenlere hemen inanıyor ve her yerde savunuyordu.

4. Kendisine bütün sınıf adına teşekkür eder, tebrik ederiz.

5. Onlara niçin bu kadar yardım ediyor ve destekliyorsunuz.

6. Konuşmacının düşüncelerine katılıyor ve destekliyorum.

7. Konunun az bilinen bir yönüne ışık tutuyor, aydınlatıyordu.

8.Kitaplarına asla yazı yazmaz, gözü gibi korurdu.

9.Yaşlı insanlara güler yüz göstermeli ve hiç üzmemeliyiz.

5. ÖZNE EKSİKLİĞİ:

1. Bankadaki görevliler etkisiz hale getirildi ve soyuldu.

2. Çocuğa her gün “En çok kimi seviyorsun?”denilirse, “Hiçbirinizi sevmiyorum” der tabi ki.

3. Şehit ailelerinin en büyük yardımcısı odur, hep ondan yardım isterler.

4. Bu tür dergilerin sayısı gittikçe azalıyor, okunmaz oluyor.

5. İnternet evlerinin sayısı artıyor ve denetlenmiyor.

6. ÖZNE -YÜKLEM UYUMSUZLUĞU:

Not: özne cansız varlık, bitki, hayvan ya da soyut somut kavramlardan biri olunca; yani insan dışındaki varlık ve kavramların çoğulları özne olduğunda yüklem tekil olur.

1. Bu yarışta bir sen bir de ben varım.

2. Son durağa geldiğimizde, otobüste bir ben bir de o yaşlı adam kalmıştı.

3. Yeryüzünde bir sen bir de ben varım.

4. Köpekler havlıyorlar.

5. Yıllar çok çabuk geçiyorlar.

6. Kuşlar güneye uçtular.

7. Bu tür duygular gözlerimi yaşartırlar.

8. Çocuk felcinden korunmak amacıyla altı milyonun üzerinde çocuk aşılandılar.

9. Hiç kimse dışarı çıkmasın, beni dinlesin.

10. Hiçbiri ülkede bir ayaklanmayı düşünmemiş,padişaha bağlılığı kutsal bir görev saymıştır.

11. Herkes ondan nefret ediyor, yüzünü görmek istemiyordu.

12. Hiçbiri anlatılanlara inanmıyor, kendi fikrinde ısrar ediyordu.

13.Sevgiler gizli kaldıkça güzelleşirler.

7. EYLEM, YARDIMCI EYLEM, FİİLİMSİ EKSİKLİĞİ:

1. Çayı az kahveyi hiç içmem.

2. Reklâm işleriyle ben kayıt işleriyle Ayşe Hanım ilgilenir.

3. İhtiyaç sahiplerine yardım ve onların dertleriyle ilgilenirdi.

4. Bu suçlamaların gereksiz ve doğru olmadığını söyleyebilirim.

5. Bilgisayarı bir iki gün ya da hiç kullanmadan tekrar satarız.

6. Çok az veya hiç çalışmadan sınavlara girdiler.

7. Çocuklar bundan en az zarar ya da hiç zarar görmeden kurtarılmalıdır.

8. Bazı yiyecekler sağlığı yerinde ve yaşlı olmayan kişilerce yenmelidir.

9. Ekşi yiyecekleri az, acıyı ise hiç yemezdi.

10. Çorbaya biraz acı, biraz tuz ve limon sıkılsın.

11.Ayağına ayakkabı, omzuna şal, üzerine pardesü giyip dışarı çıktı.(şal alınır ya da omuza atılır)

12. Amacı, arkadaşlarını ikinci, kendisini birinci plana çıkarmaktı. (ikinci plana düşürüp..)

13. Bu davranışlarıyla bize yarar mı sağladı zarar mı belli değil. (zarar mı verdi…..)

14. Ona buraya gelmeden önce mi,sonra mı telefon ettin? ( geldikten sonra mı….)

15.Bu eşyaların ucuz fakat kullanışlı olmadığını biliyoruz. (ucuz olduğunu…)

8. EK EYLEM EKSİKLİĞİ:

1. Düşüncelerinde kararlı ama ısrarcı değildi.

2. Sözleri güzel ama etkili değildi.

3. Boyu kısa, bedeni de pek biçimli değildi.

4.Köydeki araziler geniş, fakat verimli değildir.

9. ETKEN VE EDİLGEN FİİLLERİN BİRLİKTE KULLANILMASI:

1. Film seyrettikten sonra biraz konuşuldu sonra evlere gidildi.

2. Bütün sözlere kulak vermişse de hiçbir şey anlaşılamamış.

3. Her ne kadar şehir dışına taşınmışsa bile beklenen rahatlığa kavuşulamamıştır.

4.Törende her türlü güvenlik tedbirini alıp adeta kuş uçurulmadı.

Çetin YALÇIN
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni